Według Światowej Organizacji Zdrowia połowa problemów ze zdrowiem psychicznym zaczyna się przed 14. rokiem życia. Co więcej, UNICEF szacuje, że co siódmy młody człowiek w wieku 10-19 lat cierpi z powodu zdiagnozowanych zaburzeń zdrowia psychicznego. Problemy zaczynają się często od tego, że dziecko nie wie, jak powiedzieć, że jest mu trudno. Dlatego umiejętność zauważania własnego zmęczenia, napięcia czy smutku i odwagę, by powiedzieć o nich dorosłemu - warto budować od najmłodszych lat. 

Dzieci uczą się, jak radzić sobie w szkole, wykonywać obowiązki, współpracować, budować relacje i odnajdywać się w nowych sytuacjach. Równie ważną kompetencją jest jednak umiejętność skierowania uwagi na siebie: zauważenia zmian w swoim zachowaniu, rozpoznawania emocji i potrzeb oraz wiedza, co może mi pomóc i do kogo można zwrócić się po wsparcie. 

Wokół tak rozumianego dobrostanu Fundacja Zaczytani.org wraz z Partnerem publikacji – Wartą – zbudowała projekt „Misja MIŚ”. 

– W życiu każdego z nas – zarówno dorosłego, jak i dziecka – przychodzą trudniejsze chwile. Jako dorośli często, w dobrej wierze, powtarzamy dzieciom: „jesteś już duży, poradzisz sobie, trzeba być silnym”. Tymczasem prawo do powiedzenia „potrzebuję pomocy” to jedna z najcenniejszych rzeczy, jakie możemy dać dziecku i coś, co procentuje przez całe życie, także w dorosłości. W Warcie na co dzień jesteśmy przy ludziach w trudnych momentach i wiemy, jak wiele znaczy wsparcie. Dlatego chcemy, by dzieci uczyły się ochrony swojego dobrostanu od najmłodszych lat – mówi Jarosław Parkot, Prezes Zarządu Warty. 

Bajka, która pomaga nazwać to, co trudne 

„Misja MIŚ”, autorstwa Zofii Karaszewskiej i Sylwii Stano, jest bajką terapeutyczną, czyli opowieścią napisaną z myślą o wspieraniu dziecka w radzeniu sobie z emocjami i trudnymi sytuacjami. Bajkoterapia wykorzystuje naturalną skłonność dzieci do utożsamiania się z bohaterem. Dziecko przeżywa razem z nim smutek, złość czy lęk, ale z bezpiecznego dystansu, bo to nie o nim jest ta historia. Dzięki temu łatwiej mu nazwać własne uczucia, zauważyć, że inni przeżywają podobne rzeczy, i podpatrzeć, jak można sobie z nimi poradzić. Bajka staje się też dla dorosłego punktem wyjścia do rozmowy: zamiast pytać „co się z tobą dzieje?”, można zapytać „jak myślisz, co czuł bohater?”. 

 „Misja Miś” to opowieść o emocjach, potrzebach i dbaniu o własny dobrostan. Pokazuje dzieciom, że ciało, emocje i relacje z innymi są ze sobą powiązane, a zauważanie własnych sygnałów pomaga lepiej rozumieć, co się z nami dzieje. To punkt wyjścia do rozmów o samoświadomości, proszeniu o pomoc i o tym, że korzystanie ze wsparcia innych także jest ważnym sposobem dbania o siebie. 

Artykuł ekspercki „Usłyszeć siebie. Jak uczyć dzieci dbania o własny dobrostan” autorstwa Magdaleny Boćko-Mysiorskiej wyjaśnia zależności pomiędzy trzema obszarami funkcjonowania dziecka – fizycznym, psychicznym i społecznym. Stres może wpływać na sen, apetyt czy napięcie mięśni, niewyspanie, zmniejszać zasoby potrzebne do regulowania emocji, a trudności w relacjach zwiększać napięcie i lęk. 

– Chcemy, żeby dzieci wiedziały, że dbanie o własny dobrostan nie oznacza, że zawsze muszą być szczęśliwe, spokojne i zadowolone. Smutek, złość, strach czy samotność są naturalną częścią życia. Ważne jest jednak, żeby potrafiły rozpoznawać te emocje, rozumieć własne potrzeby i wiedziały, co może im pomóc w trudniejszych chwilach. Tego nie nauczymy dzieci jedną rozmową. Dlatego w Fundacji Zaczytani.org wykorzystujemy bajkoterapię, która pozwala oswajać trudne tematy poprzez doświadczenia bohaterów, a następnie przenosić je do codziennych rozmów z dziećmi. „Misja MIŚ” jest właśnie takim narzędziem – mówi Katarzyna Nawrocka, dyrektorka zarządzająca Fundacji Zaczytani.org. 

Detektyw, który nauczył się prosić o pomoc 

„Misja MIŚ” przekłada zagadnienia dobrostanu na historię, którą może zrozumieć dziecko. Jej bohater, Alek, po zaginięciu ukochanego Misia doświadcza smutku i złości, ma trudności z zasypianiem, przestaje czerpać radość z wcześniejszych aktywności i odczuwa napięcie w brzuchu. Z pomocą dorosłych stopniowo zaczyna przyglądać się temu, co się z nim dzieje. 

Prośba o pomoc to kompetencja, nie słabość 

Jednym z istotnych tematów publikacji jest sposób, w jaki rozumiemy dziecięcą samodzielność. 

Artykuł ekspercki zwraca uwagę, że dziecko może próbować radzić sobie samodzielnie, a jednocześnie znać granice swoich możliwości. Ma prawo potrzebować czasu, czegoś nie wiedzieć i korzystać ze wsparcia drugiego człowieka. Widać to również w historii Alka. Chłopiec ma własne mocne strony, potrafi analizować fakty i szukać rozwiązań, jednak w poszukiwania Misia włączają się także jego mama, tata, nauczycielka, dyrektorka i inne dzieci. Relacja staje się zasobem, z którego można korzystać. 

- Bajki pozwalają dziecku spotkać się z doświadczeniami, których samo być może jeszcze nie zna. Śledząc losy bohaterów, może zastanawiać się, co czują, dlaczego tak postępują i jak ta sama sytuacja wygląda z punktu widzenia innych osób. Rozmowa z dorosłym po lekturze pomaga pogłębić te refleksje i samodzielnie szukać odpowiedzi. To ważny element rozwoju społecznego i emocjonalnego - dziecko stopniowo odkrywa, że inni ludzie mają własne myśli, uczucia i motywacje, które nie zawsze widać na pierwszy rzut oka – mówi psycholożka Milena Sucharska. 

Bajka, audiobook i gotowe scenariusze dla szkół 

 „Misja MIŚ” została przygotowana jako publikacja, która pozwala kontynuować rozmowę również po zakończeniu lektury. Bajce towarzyszą: artykuł o zasadach i zaletach bajkoterapii, artykuł ekspercki „Usłyszeć siebie. Jak uczyć dzieci dbania o własny dobrostan” oraz scenariusze zabaw i rozmów z dziećmi. 

Premiera odbyła się 19 listopada w siedzibie Warty w Warszawie i była transmitowana LIVE na Facebooku Fundacji Zaczytani. 

 Cała publikacja jest dostępna bezpłatnie na: 

 https://www.warta.pl/bajka-edukacyjna/ i www.misjamis.zaczytani.org